هەپیتایتێس-ئی چیە؟ رێکێن بەلاڤە بوونا وێ چنە؟ و چاوا خو ژێ پارێزین دەمێ پژاندنا گوشتێ “به‌رازى”؟

(هەپیتایتێس-ئی)، مروڤان و گیانەوەران دگریت نەخووشیەکە پەیدا دبیت ژ ئەگەرێ ڤایروسا (هەپیتایتێس-ئی) ب ناڤودەنگە ب “HEV”

بو پتریا کەسان، نیشانێن (هەپیتایتێس-ئی) ناڤنچى نه‌ کو ساخله‌م دبن دماوێ چار هەفتیان دا بەلێ کێم جاران ئەڤ نەخووشیە دبیتە ئەگەرێ مرنێ.

چاوا (هەپیتایتێس-ئی) بەلاڤە دبیت؟

(هەپیتایتێس-ئی) بەلاڤە دبیت ب رێکا دەستکرنا پیساتی یان ڤەرشینا هەلگرێ ڤایروسی (مروڤێ نەخووش).

زور بەلگە هەنە کو گرتنا ڤایروسی یا گرێدایە ب گوشتێ (بەرازی و بەرهەمێن گوشتی یێن بەرازی) کو باش نەهاتبنە پژاندن. لێکولین سەر شوێنێن سەرژێکرنا بەرازان کریە و هاتیە دیتن کو نێزیکی %6 ژ بەرازان ڤایروسێ (هەپیتایتێس-ئی) د خوینا واندا هەبوو.

خو پاراستن ژ (هەپیتایتێس-ئی) دەمێ پژاندنا گوشتێ “به‌رازى”

پێتڤییە هەمی پارچێن گوشتێ بەرازی و بەرهەمێن گوشتێ بەرازی و هەروەسا ئەندامێن ناڤخوی یێن بەرازی ب باشی بهێنە پژاندن تا:

  • ب تەمامی گەرم بن (ب تەمامی بهێە کەلاندن)
  • چ پارچێن گوشتی دپیڤازی نەبن ددەمێ پارچە پارچە کرنێ دا
  • ئاڤا گوشتی بخو نەمابیت

ئەڤە دێ مەترسییا نەخووشیا ژەهربوونا خوراکی کێم کەت ژ ڤایروسێ (هەپیتایتێس-ئی) و جورێن دیێن ڤایروس و بەکتیریان کو دبنە ئەگەرێ نەخووشیان و هەروەسا پاقژیەکا باش وەکی دەست شوویشتن و ئەمبارکرنا دروست هەردوو د گرنگن بو کێم کرنا مەترسییا پیساتییا لێک گۆهارتن دناڤ چێشتخانێ “لێنانگه‌هێ” دا.

ڤایروس زور دبجیکن و پتریا جارا دبنە ئەگەرێ نەخووشیان کو زور بەربەلاڤ دبن.
ژمێریا بویەرێن ژەهربوونا ڤایروسێن خوراکی تا رادێ %18 ل به‌ریتانیا هەنە کو رێژەکا زورە.

ڤایروس دشێت ناڤبەرا مروڤان دا بەلاڤە بیت ب رێکێن جیاواز دگریت وەکی ئاڤێن لەشی، کوئەندامێن خوارنێ، هەوای.

زنجیرا ژیانا ڤایروسی بو زێدەبوونێ گرێدایه‌ ب خانێن کارکرنێن زیندى یێن هەلگری یە (زیندەوەرێن زیندی)، هندەک ڤایروس دشێن بمینن چالاك و ڤەگرتی ناڤ خوراکی و دەوروبەران دا بو ماوێن درێژ. وهنده‌ك ڤایروس قورتار دبن بارودوخێن سه‌خت، وه‌ك:

  • پلێن گەرمییێن بلند
  • پلێن گەرمییێن نزم
  • ترش و نەترش (acidic or alkaline environments)
  • تیشکێن سەر بنەفشی “UV”

زور توشبوویێن نه‌خوشیا (هیپه‌تایتس) ئه‌ون كو گه‌شت كرینه‌ بو وه‌لاتیێن پاقژی و خوپاراستن و ساخله‌میا گشتى یا لاواز.

پتریا تووشبویان ب رێکا گوشتێ بەرازی و بەرهەمێن گوشتێ بەرازی تووشبوینە.

ئەم دشێین ڤایروسێ (هەپیتایتێس-ئی) دیاربکەین ناڤ خوراکی دا بەلێ نەشێین بزانین کا ئه‌گه‌رێ توشتكرنا و به‌لاڤبوونا نه‌خوشێ هەنە.

ئەم دزانین کو ب رێکا پژاندنێ بەکتیریا و ڤایروس دهێنە کوشتن بەلێ ئه‌م نه‌ دپشت راستین کارتێكرنا رێکێن پژاندنێ یێن جیاواز بو ژناڤبرن و سنورداركرنا ڤایروسان وەکی ڤایروسێ (هەپیتایتێس-ئی) دناڤ خوارنی دا.